ISSN (Print) - 0012-9976 | ISSN (Online) - 2349-8846

ఆర్.బి.ఐ. - ప్రభుత్వ వింత జగడం

.

The translations of EPW Editorials have been made possible by a generous grant from the H T Parekh Foundation, Mumbai. The translations of English-language Editorials into other languages spoken in India is an attempt to engage with a wider, more diverse audience. In case of any discrepancy in the translation, the English-language original will prevail.

 

పని చేయడంలో స్వయం ప్రతిపత్తికి సంబంధించి ప్రభుత్వానికి, దేశంలోని కేంద్ర బ్యాంకైన రిజర్వుబ్యాంకుకు (ఆర్.బి.ఐ.) మధ్య జగడం కొత్తేమీ కాదు. 1934 నాటి ఆర్.బి.ఐ. చట్టంలోని ఏడవ సెక్షన్ ను ఎన్.డి.ఎ. ప్రభుత్వం అమలు చేసింది అన్న ఆరోపణలు వచ్చిన తర్వాత ఈ వివాదం తీవ్రతరమైంది. ఆర్.బి.ఐ. ద్రవ్యత్వం, బ్యాంకింగేతర సంస్థలకు రుణాలు ఇవ్వడం, 11 ప్రభుర్వ రంగ బ్యాకుల్లో మూడింటికి సంబంధించి వెంటనే తీసుకోవలసిన దిద్దుబాటు చర్యలను నీరుగార్చడం, ఆర్.బి.ఐ. దగ్గరున్న ద్రవ్య నిలవలను అంచనావేయడానికి అనుసరించే విధానం, మిగిలిన నిలవలను ప్రభుత్వానికి బదిలీ చేయడం మొదలైన విషయాలపై ప్రభుత్వం ఆర్.బి.ఐ. అభిప్రాయం కోరిందన్న వార్తలు వచ్చాయి. ప్రభుత్వం జారీ చేసిన ఉత్తర్వులో ఏడవ సెక్షన్ కు సంబంధించిన ప్రస్తావన ఏమీ లేకపొయినప్పటికీ ఆర్.బి.ఐ.లో ఈ విషయంలో గగ్గోలు బయలు దేరింది. సంస్థ స్వయంప్రతిపత్తిని దెబ్బతీస్తున్నారని, గవర్నర్ పాత్రను కించ పరుస్తున్నారని ఆందోళన వ్యక్తం అయింది. అలాంటప్పుడు ఏడవ సెక్షన్ గురించి ఇంత రాద్ధాంతం ఎందుకు జరుగుతోంది. ఈ సెక్షన్ ప్రకారం ఆర్.బి.ఐ. గవర్నర్ ను సంప్రదించి ప్రభుత్వం ఎప్పటికప్పుడు ప్రజా ప్రయోజనాలకు సంబంధించి ఆ సంస్థకు మార్గ నిర్దేశం చేసే హక్కు ఉంది. బ్యాంకింగు సంస్థల సామర్థ్యం ఇప్పటికే తగ్గిన తరుణంలో ఇలాంటి చర్య మరింత ఆందోళనకరంగా తయారైంది. ప్రభుత్వ జోక్యం కారణంగా ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల ఆస్తులు కుంగిపోయినందువల్ల ఈ ఆందోళన సబబైందే. ప్రథమిక సదుపాయాలను పెంపొందింప చేసే కారణం చూపి బ్యాంకులు విచ్చలవిడిగా రుణాలు ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం బలవంతపెడ్తోంది. రుణాలు తీసుకుని ఉద్దేశపూర్వంగా ఎగ్గొట్టే కార్పొరేట్ సంస్థలకు ఇంకా రుణాలు ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం ఆదేశిస్తోంది. ఇలాంటి సంస్థలు ఉద్దేశపూర్వకంగా బకాయిపడ్డ రుణాలే బ్యాంకులలో పేరుకుపోయిన నిరర్థక ఆస్తులలో నాలుగింట మూడు వంతులు ఉన్నాయి. అయినా ఈ పని చేయడానికి ప్రభుత్వం ఏడవ సెక్షన్ ను అమలు చేయవలసిన అగత్యమే లేదు. ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల మూల ధనంలో ప్రభుత్వానికి ఎక్కువ వాటా ఉంటుంది కనక దాన్ని వినియోగించుకుని సీనియర్ బ్యాంకు అధికారులను నియమించేటప్పుడు తమకు అనుకూలమైన వారిని ప్రభుత్వం నియమిస్తోంది. వీరు ఆర్.బి.ఐ. నియంత్రణా పద్ధతులను వక్రీకరిస్తున్నారు. 2019 ఎన్నికలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రభుత్వ ధనాన్ని దుర్వినియోగం చేసి ప్రభుత్వం తన పరువు కాపాడుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. ఏడవ సెక్షన్ అమలు చెయడం అనేక కారణాలవల్ల పరువుకాపాడుకునే మార్గమే. ఆర్.బి.ఐ. మీద నింద వేసి ప్రభుత్వం తప్పించుకోవచ్చు. తద్వారా ఆర్.బి.ఐ.పై రాజకీయ ఒత్తిడి పెంచవచ్చు. రాజకీయంగా తమకు అనుకూలంగా ఉన్న వారి కోసం ఆర్.బి.ఐ. నియంత్రణలను సడలించేట్టు చేయవచ్చు. ఆ రకంగా బ్యాంకు దగ్గర ఉన్న నిల్వలను వినియోగించుకోవచ్చు. ప్రభుత్వానికి బదిలీ చేయవలసిన దానికన్నా ఎక్కువ నిధులను రాబట్టవచ్చు. ఈ నిధులను తమ జనాకర్షక విధానాలకు ఖర్చు పెట్టవచ్చు. అయితే ఆర్.బి.ఐ.కి ఉన్న స్వయంప్రతిపత్తి ఊహాత్మకమైందేనని అనేక సార్లు రుజువు అయిన తర్వాత హఠాత్తుగా ఆ సంస్థ ఆ అంశాన్ని ఎందుకు లేవనెత్తుతున్నట్టు? పెద్ద నోట్ల రద్దు విషయం అలా ఉంచినా "మిగులు" నిధులను 2014-16 మధ్య ప్రభుత్వానికి బదిలీ చేసిన సందర్భాలు అనేకం ఉన్నాయి. దీనివల్ల ఆర్.బి.ఐ. తనకు అత్యవసరమైన సమయంలో నిధులు సమకూర్చుకునే అవకాశాన్ని వదులు కుని 2018లో మార్కెట్లో తన ఆర్థిక పెట్టుబడి స్థాయిని పెంపొందింప చేసుకోవడానికి "తొట్రుపాటుతో కూడిన మిగులు నిధుల పంపిణీ" విధానాలను అనుసరించింది. దీనివల్ల 2017తో పోలిస్తే 63శాతం ఎక్కువ నిధులను బదిలీ చేసింది. వీటన్నింటినిబట్టి చూస్తే ప్రస్తుతం బ్యాంకుల సంక్షోభం కాలక్రమేణా పెరుగుతూ వచ్చిందనీ దీనికి ప్రభుత్వాలు, ఆర్.బి.ఐ. కుమ్మక్కు కావడమే కారణం అనుకోవలసి వస్తుంది. నిజానికి ఆర్.బి.ఐ. ఉన్నతాధికారులు అందరి నియామకాలు రాజకీయపరమైనవే. ఆర్.బి.ఐ. చట్టంలోని సెక్షన్ 8(4) ప్రకారమే ఈ నియామకాలు జరిగాయి. గవర్నర్లను, డిప్యూటీ గవర్నర్లను కూడా ఇదే పద్ధతిలో నియమించారు. వారి పదవీ కాలం, తొలగింపు, పునర్నియామకం ఈ రాజకీయ ప్రభావంవల్ల జరిగినవే. ఈ కారణంగా ఆర్.బి.ఐ. నిర్వహణ రాజకీయ జనాకర్షక విధానాలకు అనుగుణంగా ఉన్నదే తప్ప ఆర్థిక సామర్థ్యం మీద ఆధారపడింది కాదు. అందువల్ల "సంపూర్ణమైన" స్వయంప్రతిపత్తి మృగ్యమైంది. నయా ఉదారవాద విధానాలు అమలవుతున్న దశలో బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు, ప్రభుత్వానికి అనుకూలమైన రాజకీయంగా కీలకమైన ప్రైవేటు రంగానికి మధ్య కచ్చితమైన అవగాహనతో జరిగే వ్యవహారమే. రాజకీయ పార్టీలకు అంటకాగడంవల్ల కార్పొరేట్ రంగానికి, బడా వ్యాపారులకు మధ్య సయోధ్య కుదురుతుంది. ఈ కార్పొరేట్ సంస్థలు రుణాలు చెల్లించకపోయినా నిధులు అందుతూనే ఉంటాయి. బ్యాంకులు విఫలమైనప్పుడు నష్టాలు పూడ్చడానికి ప్రభుత్వానికి డిపాజిటర్ల మద్దతు అవసరం అవుతుంది. వీరే పెద్ద ఓటు బ్యాంకులుగా ఉపయోగపడతారు. ప్రభుత్వాలు ఓటు బ్యాంకులకు మేలు చేసే విధానాలు రూపొందిస్తుంటాయి. చివరకు నియమ నిబంధనలను తమకు ఉపకరించే వారికి అనుగుణంగా వక్రీకరిస్తారు. ఈ స్థితిలో ఆర్.బి.ఐ. నియంత్రణా వ్యవస్థగా పని చేయడం కేవలం చట్టబద్ధమైన అంశంగానే మిగిలిపోతుంది. ఆ నియంత్రణ రాజకీయవాదులకు అనుకూలంగా తయారవుతుంది. అంతర్జాతీయ ఆర్థిక మార్కెట్లలో నియంత్రణా విధానాలు మారుతున్నందువల్ల ఆర్.బి.ఐ. పర్యవేక్షక బాధ్యత నిర్వర్తిస్తున్నట్టు కనిపించవలసి వస్తుంది. ఈ నేపథ్యంలోనే బ్యాంకుల లాభాలు తగ్గుతాయి. పెట్టుబడులు పెట్టడం మందగిస్తుంది. బాలేన్స్ షీట్లలో సమతూకం పాటించడానికి, ప్రభుత్వ విధానాలకు మధ్య వైరుధ్యం ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ, ఆర్.బి.ఐ. డైరెక్టర్లు పరస్పరం బురద చల్లుకుంటారు. పక్షపాత దృష్టి కొట్టొచ్చినట్టు కనిపిస్తుంది. అందుకే కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ "ప్రజా ప్రయోజనం" గురించి మాట్లాడుతుంటారు. ఆర్.బి.ఐ. డిప్యూటీ గవర్నర్ విరాళ్ ఆచార్య "ఆర్థిక మార్కెట్ల ఆగ్రహానికి" గురవుతుంటారు. తన పరువు కాపాడుకోవడానికి ప్రభుత్వం ఆర్.బి.ఐ. మీద మండిపడ్తుంది. ఆర్.బి.ఐ. అధికారులు "స్వయంప్రతిపత్తి" గురించి మాట్లాడుతుంటారు. వెరసి బ్యాంకింగ్ రంగ రుగ్మతల విషయంలో ఉభయ పక్షాలు చేతులు దులిపేసుకుంటాయి.

Back to Top